Η ιστορία της Νέας Μηχανιώνας: Από την Κύζικο στον Θερμαϊκό

Το «Νέα» στο όνομα δεν είναι διακοσμητικό. Υπήρξε και μια «παλιά» Μηχανιώνα, στην άλλη άκρη του Αιγαίου, και η ιστορία της εξηγεί σχεδόν τα πάντα για το χωριό που θα γνωρίσετε: τη σχέση του με τη θάλασσα, τη γιορτή του Αυγούστου, ακόμα και το πώς σε καλημερίζουν οι άνθρωποι.

Η Μηχανιώνα της Κυζίκου

Η πρώτη Μηχανιώνα βρισκόταν στη βορειοανατολική άκρη της χερσονήσου της Κυζίκου, στη Θάλασσα του Μαρμαρά. Στις αρχές του 20ού αιώνα είχε περίπου 230 σπίτια και 1.600 κατοίκους, ψαράδες και γεωργούς στην πλειονότητά τους. Για το όνομα υπάρχει ένας θρύλος που θέλει τους πρώτους κατοίκους να έχουν έρθει από τα Χανιά της Κρήτης. Όμορφη ιστορία, όμως το χωριό εμφανίζεται ήδη σε οθωμανικά κατάστιχα του 14ου αιώνα, οπότε κανείς δεν ξέρει σίγουρα.

Το 1922

Στα τέλη Αυγούστου του 1922, με την κατάρρευση του μετώπου στη Μικρά Ασία, οι Μηχανιώτες άφησαν τα σπίτια τους. Μαζί τους πήραν ό,τι χωρούσε σε ένα μπόγο. Μία από αυτές, η καντηλανάφτρα του ναού, έκρυψε μέσα στα ρούχα της την εικόνα της Παναγίας Φανερωμένης. Περισσότερα για αυτήν θα βρείτε στο άρθρο για το πανηγύρι.

Το ταξίδι κράτησε μήνες. Πρώτα πέρασαν απέναντι, στην Ανατολική Θράκη, όπου έμειναν περίπου έναν μήνα. Όταν εκκενώθηκε και εκείνη η περιοχή, τον Οκτώβριο του 1922, ένα ατμόπλοιο τους μετέφερε στα Λουτρά Αιδηψού, στην Εύβοια. Εκεί πέρασαν τον χειμώνα.

Η άφιξη στον Θερμαϊκό

Στις 20 Νοεμβρίου 1922 η Επιτροπή Εγκατάστασης, με επικεφαλής τον Μηχανιώτη καθηγητή του Πανεπιστημίου Αθηνών Μαργαρίτη Ευαγγελίδη, αποφάσισε πού θα ζούσαν: στο Μεγάλο Καραμπουρνού, στην είσοδο του Θερμαϊκού, ένα μέρος με θάλασσα και ψάρι, όπως αυτό που άφησαν πίσω. Στις 30 Απριλίου 1923 το ατμόπλοιο «Θέτις» έφερε τους Μηχανιώτες στη Θεσσαλονίκη. Μαζί τους εγκαταστάθηκαν πρόσφυγες από άλλα χωριά της περιοχής τους, όπως η Αγία Παρασκευή, το Καστέλι και η Κεράσια. Έτσι γεννήθηκε η Νέα Μηχανιώνα.

Τα πρώτα χρόνια ήταν δύσκολα. Σκηνές, μετά πρόχειρα σπίτια, μετά πέτρινα. Ο πρώτος ναός θεμελιώθηκε το 1927 και εγκαινιάστηκε το 1932. Σε μερικά από τα παλιά σοκάκια ακόμα βλέπει κανείς σπίτια εκείνης της εποχής.

Από πρόσφυγες σε ψαράδες

Οι Μηχανιώτες ήξεραν θάλασσα, και ο Θερμαϊκός τούς τη χάρισε απλόχερα. Μέσα σε λίγες δεκαετίες το χωριό έγινε ένα από τα σημαντικότερα αλιευτικά κέντρα της χώρας. Σήμερα εδώ βρίσκεται ο μεγαλύτερος αλιευτικός στόλος της Ελλάδας και μια ιχθυόσκαλα που περιγράφεται ως το κέντρο του εμπορίου ψαριού στα Βαλκάνια. Μάθετε περισσότερα στο άρθρο για το λιμάνι και την ψαραγορά.

Κι όμως, η μνήμη δεν χάθηκε. Κάθε 22 Αυγούστου, όταν η εικόνα βγαίνει στους δρόμους, το χωριό θυμάται. Και αν ρωτήσετε κάποιον μεγαλύτερο στο καφενείο από πού είναι η οικογένειά του, ετοιμαστείτε για μια ωραία ιστορία.

Συχνές ερωτήσεις

Από πού ήρθαν οι κάτοικοι της Νέας Μηχανιώνας;

Από τη Μηχανιώνα, χωριό στη βορειοανατολική άκρη της χερσονήσου της Κυζίκου, στη Θάλασσα του Μαρμαρά. Μαζί τους εγκαταστάθηκαν και πρόσφυγες από γειτονικά χωριά της περιοχής.

Πότε ιδρύθηκε η Νέα Μηχανιώνα;

Οι πρόσφυγες έφτασαν στη Θεσσαλονίκη στις 30 Απριλίου 1923 και εγκαταστάθηκαν στην περιοχή του Μεγάλου Καραμπουρνού, όπου έστησαν το νέο χωριό.

Πηγές: voria.gr, Ιστορίες Παλιάς Θεσσαλονίκης · Visit Central Macedonia, Nea Michaniona · ERT News, αλιείς Νέας Μηχανιώνας (2026)